شستشوی گلیم پشمی در قالیشویی امیدهای پشمی به دلیل بافت منحصربهفرد، وزن کم، طرحهای سنتی و استفاده از الیاف طبیعی، جایگاه ویژهای در دکوراسیون خانههای ایرانی دارند. بااینحال، شستشوی گلیم پشمی با شستن فرش ماشینی تفاوت دارد و استفاده از آب داغ، مواد شوینده قوی یا برس زبر میتواند به رنگ و تار و پود آن آسیب بزند. شستن گلیم پشمی در خانه فقط زمانی امکانپذیر است که جنس الیاف، ثبات رنگ، سلامت بافت و شرایط خشککردن آن بررسی شده باشد. گلیمهای دستباف، قدیمی، رنگده یا آسیبدیده نباید بدون ارزیابی تخصصی خیس شوند؛ زیرا یک اشتباه ساده ممکن است باعث پخش شدن رنگها، تغییر فرم، زبر شدن الیاف یا گسترش پوسیدگی شود. در این مطلب، مهمترین نکات شستشوی گلیم پشمی، روش شستن گلیم در خانه، نحوه پاک کردن لکهها و مزایای سپردن آن به قالیشویی تخصصی را بررسی میکنیم.
اهمیت شستشوی گلیم پشمی
گلیم یکی از بافتههای سنتی و ارزشمند ایرانی است که معمولاً با استفاده از پشم، پنبه یا ترکیبی از الیاف طبیعی تولید میشود. برخلاف فرشهای پرزدار، گلیم ساختاری تخت و بدون پرز دارد؛ اما همین بافت نازک و فشرده باعث میشود آلودگی، گردوغبار و ذرات ریز بهمرور میان تار و پود آن جمع شوند.
باقی ماندن طولانیمدت گردوغبار در بافت گلیم میتواند هنگام رفتوآمد مانند یک عامل ساینده عمل کند و بهتدریج باعث کدر شدن رنگها و ضعیف شدن الیاف شود. لکههای غذایی، چربی، رطوبت و آلودگیهای سطحی نیز در صورت پاک نشدن، ممکن است به عمق بافت نفوذ کنند و از بین بردن آنها دشوارتر شود.
البته شستشوی بیش از حد نیز برای گلیم مناسب نیست. زمان شستشو باید براساس میزان استفاده، محل قرارگیری، نوع آلودگی و وضعیت بافت تعیین شود. برای مثال، گلیمی که در ورودی خانه قرار دارد معمولاً زودتر از گلیم تزئینی یا کمرفتوآمد به نظافت نیاز پیدا میکند.
گلیم دستباف پشمی ممکن است با رنگهای طبیعی یا رنگهایی با ثبات متفاوت بافته شده باشد. به همین دلیل، اصولی که برای شستشوی فرش دستباف رعایت میشود، در شستشوی گلیم دستباف نیز اهمیت دارد؛ از جمله بررسی ثبات رنگ، انتخاب شوینده متناسب، کنترل دمای آب و خشککردن کامل بافت.
مهمترین نکات برای شستن انواع گلیم پشمی
پیش از شروع شستشوی گلیم پشمی، باید پشت و روی آن را بهدقت بررسی کنید. وجود پوسیدگی، پارگی، رفوهای قدیمی، شل شدن لبهها، بیدخوردگی یا انتقال رنگ میتواند شستشوی خانگی را به کاری پرخطر تبدیل کند.
یکی از اقدامات ضروری، آزمایش ثبات رنگ است. برای انجام این آزمایش، یک پارچه سفید و بدون رنگ را با مقدار کمی آب ولرم مرطوب کنید و چند ثانیه روی قسمت پنهانی از هر رنگ فشار دهید. پارچه را روی سطح نکشید. اگر رنگ گلیم به پارچه منتقل شد، احتمال تداخل رنگ در زمان شستشو وجود دارد و بهتر است گلیم در منزل شسته نشود.
نوع گلیم نیز باید مشخص باشد. گلیم دستباف پشمی، گلیم ماشینی، گلیم قدیمی و گلیم دارای تار پنبهای، واکنش یکسانی به آب و شوینده ندارند. بنابراین نباید یک روش ثابت را برای تمام گلیمها به کار برد.
انتخاب محل مناسب برای شستشو
محل شستن گلیم باید تمیز، صاف، بدون زبری و دارای امکان تخلیه آب باشد. سطوح آلوده، زنگزده، چرب یا سیمانی زبر ممکن است روی گلیم لکه ایجاد کنند یا هنگام خیس شدن به بافت آن آسیب بزنند.
سطح شستشو بهتر است شیب بسیار ملایمی داشته باشد تا آب و مواد شوینده زیر گلیم جمع نشوند. شیب تند نیز مناسب نیست؛ زیرا وزن گلیم خیس ممکن است باعث کشیدگی و تغییر شکل آن شود.
پیش از پهن کردن گلیم، سطح را کاملاً بشویید و از نبود مواد شوینده، روغن یا آلودگی روی آن مطمئن شوید. همچنین باید فضای کافی برای آبگیری و خشککردن کامل گلیم وجود داشته باشد. اگر گلیم بزرگ است یا امکان پهن کردن آن در محیط دارای جریان هوا را ندارید، شستشوی آن در خانه انتخاب مناسبی نیست.
تهیه و استفاده از مواد شوینده متناسب با گلیم
بهترین شوینده برای گلیم پشمی، یک ماده ملایم، کمکف، فاقد سفیدکننده و متناسب با الیاف پشم است. شوینده باید ابتدا در آب ولرم حل شود و سپس بهصورت یکنواخت روی سطح مورد استفاده قرار گیرد.
مایع یا پودر شوینده را مستقیماً روی گلیم نریزید. تماس مستقیم ماده غلیظ با بافت ممکن است باعث ایجاد هاله، تغییر رنگ یا باقی ماندن مواد شوینده میان تار و پود شود.
برای شستن گلیم پشمی از مواد زیر استفاده نکنید:
- وایتکس و سفیدکنندههای کلردار
- جرمگیر و مواد شوینده قوی
- پودر لباسشویی دستی یا ماشینی
- ترکیبات بسیار اسیدی یا قلیایی
- حلالهایی مانند تینر و بنزین
- شویندههای ناشناخته و فاقد اطلاعات مصرف
- ترکیب چند ماده شوینده با یکدیگر
شامپو فرش نیز فقط زمانی قابل استفاده است که روی بستهبندی آن، سازگاری با الیاف پشمی مشخص شده باشد. ابتدا محلول را روی قسمت کوچکی از پشت گلیم امتحان کنید و پس از اطمینان از تغییر نکردن رنگ و بافت، استفاده از آن را ادامه دهید.
مقدار بیشتر شوینده باعث تمیزی بیشتر نمیشود. استفاده بیش از حد فقط آبکشی را دشوار میکند و ممکن است پس از خشک شدن، سطح گلیم را زبر، کدر یا چسبنده کند.
گلیم را با آب خالی نشویید!
آب خالی معمولاً برای جدا کردن لکههای چرب، آلودگیهای چسبیده و گردوغبار انباشتهشده کافی نیست. به همین دلیل، برای شستشوی کامل باید از مقدار کنترلشدهای شوینده مناسب استفاده شود.
بااینحال، این توصیه به معنای حذف آبکشی با آب تمیز نیست. پس از شستشو، آبکشی کامل یکی از مهمترین مراحل کار است. مواد شوینده باید بهطور کامل از میان تار و پود خارج شوند؛ زیرا باقی ماندن کف و شوینده میتواند سطح گلیم را زبر کند و باعث جذب سریعتر گردوغبار شود.
مشکل اصلی آب نیست، بلکه خیساندن بیش از حد گلیم، استفاده از آب داغ، باقی ماندن مواد شوینده و ناتوانی در آبگیری و خشککردن کامل آن است. اگر شرایط خشککردن مناسب ندارید، گلیم را در خانه بهطور کامل خیس نکنید.
خشک کردن گلیم در سایه
خشک کردن گلیم پشمی باید در محیطی سایه، تمیز و دارای گردش هوای مناسب انجام شود. تابش شدید و طولانیمدت نور خورشید ممکن است بهمرور باعث کاهش شفافیت بعضی رنگها و خشک و شکننده شدن الیاف شود.
پیش از پهن کردن گلیم، آب اضافی آن را بدون پیچاندن یا چلاندن خارج کنید. میتوان با استفاده از حولههای سفید و تمیز، رطوبت سطح را با فشار ملایم جذب کرد. از راه رفتن یا ایستادن روی گلیم خیس برای خارج کردن آب خودداری کنید.
گلیم باید تا زمان خشک شدن کامل روی سطح تمیز و صاف قرار داشته باشد. استفاده از پنکه یا جریان هوای غیرمستقیم میتواند زمان خشک شدن را کاهش دهد، اما نباید باد بسیار گرم مستقیماً به گلیم برخورد کند.
خشک بودن روی گلیم به معنای خشک شدن کامل آن نیست. پشت گلیم، لبهها و قسمتهای ضخیمتر را نیز بررسی کنید. جمع کردن گلیم نیمهمرطوب میتواند باعث ایجاد بوی نامطبوع، کپک و آسیب تدریجی به تار و پود شود.
آویزان نکردن گلیم روی نرده
گلیم خیس وزن بیشتری نسبت به حالت خشک دارد. آویزان کردن آن روی نرده، طناب یا لبه دیوار باعث میشود وزن گلیم فقط روی بخش محدودی از بافت وارد شود. این فشار نامتوازن ممکن است موجب کشیدگی تار و پود، شکستگی بافت یا تغییر فرم گلیم شود.
برای خشک کردن گلیم پشمی بهتر است آن را روی یک سطح صاف، تمیز و دارای گردش هوا پهن کنید. در صورت نیاز، گلیم را با احتیاط و در بازههای زمانی مناسب پشتورو کنید تا هر دو طرف آن بهطور یکنواخت خشک شوند.
تا پیش از خشک شدن کامل، گلیم را تا نکنید، لوله نکنید و روی آن وسیله سنگین قرار ندهید.
آشنایی با بهترین روش شستشوی گلیم در خانه
شستشوی گلیم در خانه فقط برای گلیمهایی مناسب است که بافت سالم، ابعاد قابلکنترل و رنگهای ثابت دارند. گلیمهای دستباف قدیمی، نفیس، رنگده، پوسیده، رفوشده یا دارای لکههای ناشناخته بهتر است در منزل شسته نشوند.
پیش از شروع کار، این موارد را بررسی کنید:
- گلیم در تست اولیه رنگ پس ندهد.
- تار و پود آن پوسیده یا پاره نباشد.
- لبهها و شیرازهها شل نشده باشند.
- امکان پهن کردن کامل گلیم وجود داشته باشد.
- محیط مناسبی برای آبگیری و خشککردن سریع در اختیار داشته باشید.
- جنس الیاف و نوع بافت تا حد امکان مشخص باشد.
پس از بررسی این شرایط، مراحل شستن گلیم پشمی را بهترتیب انجام دهید.
غبارروبی
اولین مرحله در روش شستشوی گلیم پشمی، خارج کردن گردوغبار خشک از پشت و روی بافت است. خیس کردن گلیم خاکآلود باعث میشود گردوغبار به گل تبدیل شود و در عمق تار و پود باقی بماند.
برای غبارروبی میتوانید از جاروبرقی با مکش کم استفاده کنید. برس چرخان یا حالت ضربهزن جاروبرقی را خاموش کنید؛ زیرا ممکن است نخهای سطحی، لبهها یا قسمتهای ضعیف گلیم را بکشد.
ابتدا روی گلیم و سپس پشت آن را جارو کنید. اگر مواد جامدی مانند خرده غذا، موم خشکشده یا گل روی سطح وجود دارد، آنها را بدون فشار و با استفاده از قاشق یا کاردک غیرتیز بردارید.
از کوبیدن شدید گلیم، تکاندن محکم یا ضربه زدن به آن خودداری کنید؛ بهخصوص اگر گلیم قدیمی یا دارای قسمتهای ضعیف است.
استفاده از شامپو فرش و سرکه سفید
استفاده از شامپو فرش و سرکه سفید برای تمام گلیمها توصیه نمیشود. شامپو فرش باید مخصوص یا سازگار با الیاف پشمی، کمکف و فاقد سفیدکننده باشد. قبل از مصرف، مقدار کمی از محلول را روی قسمت پنهانی از پشت گلیم آزمایش کنید.
سرکه سفید شوینده اصلی گلیم نیست و نمیتوان آن را تثبیتکننده قطعی تمام رنگهای گلیم معرفی کرد. رنگهای طبیعی و شیمیایی واکنش یکسانی ندارند و استفاده نادرست از محلولهای اسیدی ممکن است روی بعضی رنگها اثر بگذارد.
اگر گلیم دستباف، قدیمی، نفیس یا دارای رنگهای ناشناخته است، بدون نظر متخصص از سرکه و محلولهای خانگی استفاده نکنید. برای گلیم سالم و رنگثابت نیز شوینده ملایم مخصوص پشم، انتخاب مطمئنتری نسبت به ترکیبهای تجربی است.
آب مورد استفاده باید ولرم باشد. آب داغ میتواند به الیاف پشم و ثبات رنگ آسیب بزند. همچنین از تغییر ناگهانی دمای آب در مراحل شستشو و آبکشی جلوگیری کنید.
استفاده از براش یا مسواک
برای شستشوی سطح گلیم از یک برس بسیار نرم و تمیز استفاده کنید. برس باید در جهت بافت حرکت داده شود و فشار دست کم و یکنواخت باشد.
مالش شدید، حرکت رفتوبرگشتی سریع و برسکشی طولانی میتواند باعث پرزدهی، شل شدن نخها یا آسیب دیدن الیاف خیس شود. پشم در حالت خیس نسبت به سایش حساستر است؛ بنابراین هدف باید پخش کردن ملایم محلول روی بافت باشد، نه سابیدن گلیم.
استفاده از مسواک برای بخش وسیعی از گلیم مناسب نیست. مسواک فقط در صورت سالم بودن بافت و برای قسمت بسیار کوچکی قابل استفاده است. حتی در این شرایط نیز باید از نوع نرم استفاده شود و حرکت دست در جهت بافت باشد.
اگر نخها هنگام برس کشیدن جابهجا شدند، رنگ روی برس منتقل شد یا سطح گلیم تغییر حالت داد، کار را متوقف کنید.
پاک کردن پشت گلیم
گردوغبار و آلودگی فقط روی گلیم جمع نمیشود و پشت آن نیز باید بررسی شود. بااینحال، شستن پشت گلیم به معنای برسکشی شدید یا استفاده مجدد از مقدار زیاد شوینده نیست.
پس از تمیز کردن روی گلیم، آن را با احتیاط برگردانید و پشت بافت را بررسی کنید. در صورت وجود آلودگی، مقدار کمی محلول شوینده رقیقشده را با برس نرم و فشار کنترلشده در جهت بافت پخش کنید.
در گلیمهای قدیمی یا دارای تار و پود ضعیف، دستکاری پشت گلیم ممکن است پوسیدگیهای پنهان را گسترش دهد. اگر بافت پشت گلیم سست، شکننده یا دارای رفو است، ادامه شستشو در خانه منطقی نیست. در چنین شرایطی ابتدا باید نیاز گلیم به ترمیم فرش بررسی شود.
آبکشی
پس از پخش کردن شوینده و تمیز شدن سطح، گلیم باید بهطور کامل آبکشی شود. برای این مرحله از آب تمیز و ولرم استفاده کنید. دمای آبکشی بهتر است با دمای آب شستشو تفاوت زیادی نداشته باشد.
فشار آب نباید شدید باشد. آب را بهصورت یکنواخت روی گلیم حرکت دهید تا کف و باقیمانده شوینده بهتدریج خارج شود. آبکشی را تا زمانی ادامه دهید که آب خروجی شفاف باشد و اثری از کف روی سطح دیده نشود.
گلیم را برای خارج کردن آب نچلانید، نپیچانید و از وسط تا نکنید. این کار ممکن است باعث شکستگی یا تغییر فرم بافت شود. همچنین از قرار دادن جسم سنگین یا راه رفتن روی گلیم خیس خودداری کنید.
خشک کردن
پس از آبکشی، ابتدا اجازه دهید آب اضافی گلیم در همان سطح دارای شیب ملایم خارج شود. سپس با حوله سفید و جاذب، رطوبت سطح را بدون مالش جذب کنید.
گلیم را روی سطحی صاف، تمیز و در سایه پهن کنید. وجود جریان هوا به خشک شدن سریعتر کمک میکند. در صورت استفاده از پنکه، باد باید ملایم و غیرمستقیم باشد.
هر چند ساعت یکبار وضعیت گلیم را بررسی کنید و در صورت امکان، آن را با کمک فرد دیگری و بدون کشیدن لبهها پشتورو کنید. زمان خشک شدن به ضخامت، ابعاد، رطوبت محیط و میزان آب باقیمانده در بافت بستگی دارد؛ بنابراین نمیتوان زمان ثابتی برای تمام گلیمها تعیین کرد.
تا زمانی که پشت و روی گلیم کاملاً خشک نشده است، روی آن راه نروید و آن را جمع نکنید.
چگونگی شستشو و پاک کردن لکههای گلیم پشم
لکهبرداری گلیم پشمی باید براساس نوع لکه انجام شود. استفاده از یک محلول برای لکههای چای، روغن، خون، جوهر، رنگ یا مواد غذایی اشتباه است و ممکن است لکه را تثبیت کند.
بهمحض ایجاد لکه، اقدامات زیر را انجام دهید:
- مواد جامد را با قاشق یا وسیلهای غیرتیز از سطح بردارید.
- یک دستمال سفید و جاذب روی لکه فشار دهید تا رطوبت جذب شود.
- دستمال را روی لکه نکشید و سطح را نسابید.
- پاک کردن را از لبه خارجی لکه به سمت مرکز انجام دهید.
- محلول انتخابشده را ابتدا روی بخش پنهان گلیم آزمایش کنید.
- از آب داغ و ترکیب چند شوینده با یکدیگر خودداری کنید.
برای لکههای چای، قهوه و نوشیدنیهای آبپایه، ابتدا رطوبت را با دستمال سفید جذب کنید. سپس مقدار کمی آب خنک یا ولرم را بدون فشار روی محل اعمال کنید و دوباره با دستمال خشک، رطوبت را بگیرید.
برای لکه خون از آب گرم استفاده نکنید؛ زیرا حرارت میتواند پاک کردن لکه را دشوارتر کند. لکههای چرب، جوهر، لاک، رنگ، چسب و مواد ناشناخته نیز نباید با حلالهای خانگی تمیز شوند.
استفاده خودسرانه از جوش شیرین، سفیدکننده، الکل، استون، تینر یا ایستادن روی حوله قرارگرفته روی لکه میتواند به بافت و رنگ گلیم آسیب بزند. اگر لکه قدیمی است، نوع آن مشخص نیست یا هنگام پاک کردن رنگ گلیم روی دستمال منتقل میشود، ادامه کار را متوقف کنید.
برای لکههای عمیق یا حساس میتوانید از خدمات تخصصی لکهبرداری فرش استفاده کنید. در لکهبرداری تخصصی، نوع آلودگی، جنس الیاف، قدمت لکه و ثبات رنگ پیش از انتخاب ماده پاککننده بررسی میشود.
شستن گلیم در خانه بهتر است یا قالیشویی؟
انتخاب میان شستشوی گلیم در خانه و قالیشویی به ارزش، ابعاد، جنس، سلامت بافت و میزان آلودگی گلیم بستگی دارد.
شستن گلیم پشمی در خانه ممکن است برای یک گلیم کوچک، سالم، رنگثابت و فاقد لکههای پیچیده امکانپذیر باشد؛ به شرط آنکه شوینده مناسب، فضای کافی و شرایط خشککردن کامل در اختیار داشته باشید.
در موارد زیر بهتر است گلیم را در منزل نشویید:
- در آزمایش اولیه رنگ پس میدهد.
- دستباف، قدیمی یا نفیس است.
- از نوع رنگهای استفادهشده اطلاع ندارید.
- بافت آن پوسیده، پاره یا شل شده است.
- دارای رفو، شیرازه ضعیف یا لبه آسیبدیده است.
- لکههای قدیمی، روغنی یا ناشناخته دارد.
- بوی کپک یا رطوبت ماندگار از آن احساس میشود.
- ابعاد گلیم بزرگ است.
- امکان آبگیری و خشککردن کامل وجود ندارد.
- گلیم قبلاً دچار تداخل رنگ شده است.
در قالیشویی تخصصی، گلیم پیش از شستشو از نظر جنس، نوع بافت، ثبات رنگ، میزان آلودگی و آسیبهای احتمالی بررسی میشود. سپس روش شستشو، شوینده، فشار آب، لکهبرداری و خشککردن براساس شرایط همان گلیم انتخاب خواهد شد.
مهمترین مزایای شستشوی گلیم پشمی در قالیشویی عبارتاند از:
- بررسی ثبات رنگ پیش از شستشو
- انتخاب شوینده متناسب با الیاف
- کاهش احتمال تداخل رنگ
- غبارگیری و لکهبرداری اصولی
- آبکشی کامل مواد شوینده
- آبگیری کنترلشده
- خشککردن کامل و یکنواخت
- بررسی پارگی و پوسیدگی پیش از شروع کار
- صرفهجویی در زمان و جلوگیری از شستشوی اشتباه
برای آشنایی بیشتر با مراحل ثبت سفارش، دریافت گلیم از محل و خدمات قابل ارائه، میتوانید صفحه خدمات قالیشویی در تهران را مشاهده کنید.
بهترین قالیشویی برای شستشوی گلیم پشمی
بهترین قالیشویی برای شستشوی گلیم پشمی مرکزی نیست که یک روش ثابت را برای تمام بافتهها اجرا کند. گلیمهای دستباف، ماشینی، قدیمی و پشمی باید پیش از شستشو بهصورت جداگانه ارزیابی شوند.
یک قالیشویی مناسب باید به موارد زیر توجه داشته باشد:
- بررسی جنس و نوع بافت گلیم
- انجام تست ثبات رنگ
- بررسی پوسیدگی، پارگی و رفوهای قبلی
- انتخاب شوینده متناسب با پشم
- استفاده از تجهیزات مناسب
- لکهبرداری براساس نوع لکه
- آبکشی و آبگیری اصولی
- خشککردن کامل گلیم
- اعلام خدمات و هزینهها پیش از انجام کار
- ارائه رسید یا فاکتور معتبر
- پاسخگویی در صورت بروز مشکل
قالیشویی امیدان با بیش از ۲۰ سال سابقه فعالیت و مجوز رسمی اتحادیه، خدمات شستشوی تخصصی انواع فرش، گلیم و بافتههای دستباف را ارائه میدهد. در این مجموعه، وضعیت گلیم پیش از شروع شستشو بررسی میشود تا روش کار با توجه به جنس، رنگ، میزان آلودگی و سلامت بافت انتخاب شود.
قیمت شستشوی گلیم پشمی به عواملی مانند ابعاد، دستباف یا ماشینی بودن، نوع الیاف، میزان آلودگی، وجود لکههای خاص و نیاز به خدماتی مانند لکهبرداری یا ترمیم بستگی دارد. بنابراین اعلام هزینه دقیق بدون اطلاع از مشخصات گلیم همیشه امکانپذیر نیست.
برای مشاهده تعرفهها و عوامل مؤثر بر هزینه خدمات میتوانید به صفحه قیمت قالیشویی آنلاین مراجعه کنید. هنگام ثبت سفارش بهتر است ابعاد تقریبی، نوع گلیم، وضعیت لکهها و آسیبهای قابل مشاهده را اعلام کنید تا ارزیابی اولیه دقیقتری انجام شود.
در نتیجه
شستشوی گلیم پشمی به شناخت نوع بافت، بررسی ثبات رنگ، انتخاب شوینده مناسب، کنترل دمای آب، آبکشی کامل و خشککردن اصولی نیاز دارد. استفاده از مواد شوینده قوی، آب داغ، برس زبر، سفیدکننده یا محلولهای خانگی نامناسب میتواند به رنگ و تار و پود گلیم آسیب بزند. گلیم کوچک، سالم و رنگثابت را میتوان با رعایت کامل نکات ایمنی در منزل تمیز کرد؛ اما شستشوی گلیم دستباف، قدیمی، نفیس، رنگده، پوسیده یا دارای لکههای پیچیده بهتر است به افراد متخصص سپرده شود. قالیشویی امیدان خدمات شستشوی گلیم پشمی در تهران را همراه با بررسی اولیه، لکهبرداری، آبکشی، خشککردن و خدمات ترمیمی موردنیاز ارائه میدهد. برای دریافت مشاوره، استعلام هزینه و ثبت سفارش میتوانید از طریق قالیشویی امیدان اقدام کنید.
